vandenb.com // Walter van den Berg


De 27 niveaus van Buwalda’s titel

TV-criticus Hans Beerekamp heeft volgens zijn stuk in NRC (Blendle-link, kost centjes) een minder leuke avond gehad dan ik, met Peter Buwalda in Zomergasten.

Tegen het einde kwam de grootste held te voorschijn, de „zelfgekozen vader” Philip Roth. Die constateerde in 2000 al het uitsterven van de lezer, door de komst van al die schermen. Buwalda was het eens met die opmerking, en citeerde met grote afkeuring Salman Rushdies suggestie dat tv-series de dikke romans van nu zijn.

Dat vond Buwalda onbestaanbaar, zoiets als „karbonade door een rietje”. Wat hier uit spreekt is het halsstarrig vasthouden aan de gedachte dat een verhaal verteld in woorden altijd superieur is aan een verhaal verteld in beelden. Dat was de reden dat hele generaties geen stripboeken mochten lezen, want dat zou ten koste gaan van de traditionele literatuur. Wat hier uit spreekt is het halsstarrig vasthouden aan de gedachte dat een verhaal verteld in woorden altijd superieur is aan een verhaal verteld in beelden.

Dat was de reden dat hele generaties geen stripboeken mochten lezen, want dat zou ten koste gaan van de traditionele literatuur. Buwalda zou natuurlijk ook een paar duizend dvd’s kunnen kopen van een videotheek die ermee kapt en dan zelf ontdekken dat je ook in beeld een tijdsverloop kan manipuleren. Hij heeft er geen tijd voor, want er moeten nieuwe dikke boeken geschreven worden, te beginnen met een roman over een olieman op Sakhalin en de relatie tot zijn zoon. De werktitel De Ja-knikker „werkt op 27 niveaus”.

Waarmee Beerekamp bewijst dat het woord sterker is dan het beeld, want hij maakt iets lulligs van die 27 niveaus, iets opschepperigs, maar als je Buwalda terugkijkt, zie je dat ie dat zei met een dikke knipoog.

Het ging Buwalda niet om het manipuleren van tijdsverloop, maar om de diepte van de personages: in literatuur kan je oneindig veel dieper gaan dan in beeld. En ik denk dat hij daar gelijk in heeft, al geloof ik dat een tv-serie als The Wire in zijn vorm literatuur is, maar dan wel binnen het universum van tv. Het grappige is dat Beerekamp met zijn voorbeeld van strips die slecht zouden zijn voor de literatuur zelf al aangeeft dat het om verschillende media gaat.

Iets anders dat me nu te binnen schiet: Buwalda zei dat show, don’t tell in de literatuur onzin was. Dat dat juist het grote voordeel is van het geschreven woord, ten opzichte van beeld; bij beeld kom je dan uit bij de voice over. Ik ben in mijn boeken altijd heel veel aan het showen en weinig aan het tellen, maar ik tell zeker wel als het moet, en het mooie is: het kan. Het blijft volkomen natuurlijk.

Geen reacties | Link | 4 augustus 2015 | Categorie:







Vann, Buwalda en ouders

In het stukje dat ik eerder schreef over Aquarium van David Vann zei ik: ik heb altijd het gevoel dat ik niet meer thuiskom, als ik zijn boeken lees. Daarna zei ik dat het bij dit boek anders was, want het speelt in de stad. Zijn eerdere romans zijn allemaal wildernisboeken. Maar toen ik wat verder in het boek was, besloop me dat gevoel van niet meer thuis kunnen komen weer. Hoe kon ik dat ook denken, dat dat gevoel ook maar iets met het decor te maken heeft.

Geen idee of Vann dat expres doet, maar het is er, in ieder geval voor mij. Dus niet meer thuis kunnen komen is een terugkerend thema. Wat heel erg past bij zijn andere terugkerende thema: ouders die er een massive fuck-up van maken en het kind voor de rest van het leven beschadigen.

Gisteren zat Peter Buwalda bij Zomergasten, en hij liet een fragment zien uit een documentaire over een Chinees gezin, waarbij de dochter niet deed wat de ouders van haar verwachtten. Buwalda legde daar (voor mijn gevoel) de sympathie bij de ouders: ze doen zo hun best, en dit is wat ze oogsten.

Ik vond het een fijne aflevering, Buwalda heeft scherpe ideeën over wat literatuur kan doen — maar hij moet voor zichzelf en zijn komende romans nog even ontdekken wat voor schade ouders aan kunnen richten, al dan niet moedwillig. Maar dat is alleen maar mooi; ik hoop dat we als lezer die ontwikkeling mee zullen maken.

Wat Aquarium van Vann betreft: dat kunt u met een gerust hart lezen. Het is nog steeds niet Vanns beste boek, denk ik, dat blijft Legend of Suicide, maar het is erg, erg goed.

Geen reacties | Link | 3 augustus 2015 | Categorie:

David Vann – Aquarium

Toen ik aan David Vann werd voorgesteld, stond ik te stotteren als een schooljongen, want zo gaat dat als je je helden ontmoet. Het meisje had me naar hem toe moeten duwen — ga nou gewoon — maar al die angstjes bleken niet nodig te zijn; Vann is belachelijk aardig.

Peter van der Zwaag, hoofdredacteur vertaalde literatuur bij de Bezige Bij, stelde ons aan elkaar voor, en hij had mijn naam de dag ervoor gehoord en onthouden, dus dat hielp.  Ik zei tegen Vann dat we allebei een father thingy hadden in wat we schreven, en hij moest daar hard om lachen.

Ik ben nu heel erg diep verzonken in zijn laatste roman, Aquarium, die ik al een hele tijd in huis had maar niet wilde lezen, omdat ik alles na Legend of Suicide toch een minuscuul beetje tegen vond vallen, of omdat ik er te ongemakkelijk van werd. Ik heb een probleem met de verhalen van Vann die in de wildernis spelen — er is zo veel wildernis. Ik heb altijd het gevoel dat ik niet meer thuiskom, als ik zijn boeken lees.

Maar Aquarium speelt in de stad, en dat werkt voor mij. Ik ben nog niet over de helft, maar ik heb nu al buikpijn van het drama, zonder de extra leegte die ik voelde bij zijn eerdere boeken.

Ik weet nu wel dat ik het fout had toen ik het had over die father thingy. Het is een thingy met ouders, niet alleen met vaders, en dat geldt voor ons allebei. Ouders zijn de meest verschrikkelijke wezens die je je voor kan stellen.

Overigens was ik niet van plan fictie te lezen nu ik diep in het schrijfproces van boek 4 zit, maar ik whatsappte met een vriend die net Legend of a Suicide had gelezen en er danig ondersteboven van was en meteen Aquarium had aangeschaft. En toen begon het toch te jeuken. En nu weet ik dat ik ook vanavond niet zelf schrijf.

Ik zal later, als ik Aquarium helemaal uit heb, nog een verslagje doen (waarschijnlijk over hoe ik mijn polsen door wilde snijden toen ik het boek eenmaal dichtsloeg).

Geen reacties | Link | 29 juli 2015 | Categorie:

Bevat lucht

Omdat ik zelf aan het schrijven ben aan iets nieuws, lukt het me niet heel erg romans te lezen, dus ik heb me op de non-fictie gestort. Ik ben Big Data (link naar vertaling) van Viktor Mayer-Schönberger & Kenneth Cukier aan het lezen, want da’s interessante materie waar ik zelf later ook nog slimme dingen over wil zeggen, maar nu gaat het me even om het boek.

Ik heb nooit veel non-fictieboeken gelezen, vooral omdat ik me afvroeg hoe je een heel boek vol zou kunnen schrijven over een bepaald onderwerp — en dat vraag ik me nu nog steeds af, eerlijk gezegd.

Viktor en Kenneth hebben tweehonderdplus pagina’s volgetikt, en het is allemaal heel leesbaar, maar alle informatie had gecondenseerd in een degelijk artikel in een tijdschrift kunnen staan.

Ik begrijp dat een artikel in een tijdschrift flink wat minder oplevert dan een goedverkopend boek, maar ik vind dat er voortaan een disclaimer op zulke boeken mag: opgeschudde versie, bevat lucht.

Geen reacties | Link | 5 juni 2015 | Categorie:

David Mitchell over The Bone Clocks

David Mitchell is een man naar mijn hart:

One of the pleasures of hanging out with Mitchell is that he is, by self-identification, many kinds of nerd—a Star Trek nerd, a Doctor Who nerd, a map nerd, a taxonomy nerd, a tea nerd, a word nerd, and, for good measure, what you might call a nerd nerd: an enthusiast of nerdery of all kinds.

Ik heb The Bone Clocks op vakantie gelezen en potdomme, wat een heerlijk boek. Af en toe schiet het uit de bocht, maar dat is Mitchell heel erg te vergeven.

De link: David Mitchell on His New Book The Bone Clocks — Vulture.

Geen reacties | Opgeslagen onder:

Cunning, clever and absolutely gripping

“June of the summer I was 15, my father ran off with some woman he loved more than us.”

We gaan bijna op vakantie, en we hebben allebei een stapeltje boeken klaar liggen, en ik begin het risico te lopen dat mijn stapeltje te hoog wordt. Maar ik denk dat ik dit boek er nog bij wil hebben. Het klinkt als een boek dat je alleen op vakantie kan lezen.
Boek gevonden via dit lijstje op Time.

De link: We Were Liars by E Lockhart review – cunning, clever and absolutely gripping | Books | The Guardian.

Geen reacties | Opgeslagen onder: